The stars in our eyes

(sine diabolo nullus dominus)

Ми наврнал денот самување.
Зениците ми се стеснати под нечии трепки.
Очите затворени. Ноќта непотребно долга.
Доцниш во мене цел живот.

Ми доцни и среќата, заглавена во туѓ часовник:
мојот брои време од тебе до чекање и назад,
убедувајќи го денот е сосема непотребен
кога не си тука.

Ми наврнал денот нова љубов:
се преправам дека љубам
за да ја излажам мислата да не те враќа.
Ми задржуваш живот кој треба да се случи
и за тебе го одлагам стареењето,
надевајќи се дека една среќна мисла
ќе ти го донесе зборот во јазикот.

Јас никогаш немав друго име во устата.

Суштината на злото е во злоставувањето на свесното битие, битие кое е способно да осети болка. Станува збор за болката, а болката е важна. Свеста веднаш го поима злото, емоциите веднаш го чувстуваат злото; според тоа, злото им се покажува на сетилата како намерно нанесена повреда. Постоењето на злото не бара други докази: постојам, значи трпам зло.

Б. Расел, Митот за ѓаволот

Љубовта се менува од човек до човек, од љубов до љубов, од град до град. Се заљубуваме во случајните неправди кои времето им ги носи на другите луѓе: за една љубов да постои, мора друга претходно да умре. Не постои љубов која не пораснала, исто како што не постои љубов која секојдневно не се менува. Кога прв пат те видов, во насмевката оставав една друга љубов, случајно убава жена за моето тело која ја немаше никаде во мојата глава. Нема ништо особено во имињата кои се повтруваат, освен сознанието дека не може да се случи грешка во издишувањето. Секоја погрешна љубов се знае себе си и се памети, колку да не се повтори во времето кое доаѓа. Тебе те видов некаде во неодреден темен часовник, некаде пред полноќ. Колената не ми се затресоа, ниту ми се забрза чукањето на срцето. Мислев дека тоа е само една ноќ која ќе се заборава. Љубовта не избира заборавање, избира да се случи, а кога ќе престане да се случи, кога ќе се потроши, тогаш остануваат само сеќавањата, лоши или добри.

-Секогаш ќе ме сакаш вака?- ме праша додека ги врзував чевлите.

Полноќта одамна беше заминала. Лицето ми беше поспано. Мирисав на непознат парфем. Креветот беше растурен, собата мирисаше на цигари и кафе. Беше предоцна за кафе.

-Секогаш- одговорив без да го помрднам погледот од чевлите.

-Лажеш.- рече отсечно и сосема незаинтересирано, па запали цигара не поместувајќи го голото тело од креветот.

-Лажам- одговорив. Ќе те сакам во овој миг. Утре ќе биде нов ден и ќе те сакам поинаку.

-Ти си малку луд- одговори со насмевка и вовлече дим.

-Само ти кажувам како што е. Утре можеби ќе биде поинаку.

Потоа станав од креветот и го стегнав каишот околу половината. Ме погледна дирекно во очите, без да трепка.

-Не сакам празен кревет. Остани.

Беше една хотелска соба, изнајмена за ниска цена. Тука бевме и двајцата. Двајцата во туѓ град кој сега веќе е мој.

-Во ред- реков и го слеков црниот костум. Чевлите ги ставив покрај балконската врата, а кошулата уредно ја закачив на една искривена метална обесалка. Беше еден топол мај. Во тоа време косата ми беше долга и чувстував како ми е врело во главата, како ми поти вратот. Ја собрав во еден краток реп и легнав, делеќи ја перницата. Секогаш спијам во третина од креветот, во онаа мојата, за да оставам третина измеѓу и да не влегувам во нечии други третини. Ми легна на градите и чувстував како опуштено дише. Ги затворив очите. Со левата рака ме фати за рамото и силно ме стисна, туткајќи се во мене.

-Ова ќе трае.- прошепоти.

Не одговорив ништо.

-Ќе трае- прошепоти уште еднаш и можев да почувстувам како сосема се опушта и заспива.

Во таа ефтина хотелска соба над градот кој брмчеше во сопственото спиење, почнав да се заљубувам. На таванот, во долниот десен агол имаше мала кафеава флека, најверојатно настаната како последица од убивањето на некаков инсект. Ја гледав таа флека. Имав многу флеки во душата. Таа ноќ во тој кревет легнав со безброј лаги во себе. А во љубовта се бројат само белите лаги. Моите не беа такви. Беа лоши. Намерно кажани. Чистење образ кој никогаш немаше потреба да биде исчистен.

-Нека биде вака- помислив.

Во следниот миг ја гризнав долната усна. Си кажав себе си лага. Станав лош за себе. Во новиот град утрото веќе се тркалаше.  Можев да се истркалам од тој кревет и никогаш веќе да не налетувам на случајни разговори кои предизвикуваат случајни љубовници. Останав да го преспијам утрото.

После продолженото утро се разбудив сам во креветот. Балконската врата беше широко отворена. Балконот сосема празен. Отидов во тоалетот и се вратив во креветот. Зедов еден пепелник и го ставив на стомакот. Прва цигара за тоа утро. Потоа шкрипна бравата.

-Добро утро, среќо- ми рече, разлевајќи огромна насмевка.

-Добро утро.

-Како ме сакаш денес?- праша и ја отвори насмевката уште повеќе.

-Рано е.- реков и ја згаснав цигарата.

-Зарем е рано за да се сака?

-Рано е дури и за да се зборува.- реков и станав од креветот.

Во рацете имаше две пластични шолји со капаци. Мирис на кафе.

-Ќе те сакам најмногу после кафето- реков.

Ми ја подаде пластичната чаша и се потпре на ѕидот зад креветот, местејќи една перница на половината.

-Слатко?- прашав

-Секако- рече и ме бакна, прегрнувајќи ме околу вратот со левата рака.

Потоа водевме љубов. Денот се претвори во ноќ, остана уште по една ладна голтка кафе во пластичните чаши. Заспа. Се искрадив од креветот и се облеков, па на прсти излегов од собата. Градот прекрасно брмчеше. Застанав во првиот бар и испив чаша џин. Потоа уште една. И уште една. Не ни помислував на луѓето кои сонуваа во моите позајмени кревети. Бев важен само јас. Морав да ја разбистрам главата.

-Се заљубуваме сосема неочекувано- му реков на шанкерот.

-Се ззљубуваме- ми рече, сипајќи уште една чаша.

-И што?- го прашав.

-И се одљубуваме- ми рече.

Ја испив чашата во еден здив и излегов со цигара во устата. Се вратив назад во собата над градот. На заспаното лице имаше една приказна: љубов која ќе се заврши. Не беше важно. Се соблеков и легнав во креветот.

Утрото секогаш носи уште нешто освен кафе по мерка.

(повторена женска песна)

Ноќта заспана. Ти буден. Јас ѕвезда. Те чувам.
Те гледам како да нема други луѓе на светот.
Прашинка во твојот поглед. Сама ѕвезда.
Тука сум. Го чувам стравот за себе,
да не те боли мојот вишок.

Ја припитомувам ноќта со прост збор:
твоето име ме гали по небото,
толку присутен. Толку сама.
Ти за сите други ѕвезди.
Ќе ме спржи сонцето во недостиг од ноќ.

Погледни ме. Ѕвездите доцнат наутро.

Јас подранувам во твоите очи
за да го видам сето небо.
Толку сино. Толку убаво:
колку што те нема за да ми ја држиш ноќта.

Ѕвездите паѓаат на глава заради љубов.
Толку од нас.

Можам да стареам.

Со чекор на човек кој подранува во денот ги отворив прозорците. Есен. Можеби и пролет, не можам да знам со сигурност. Душата ми реагира исто во есен и во пролет, само затоа што не поднесувам меѓусостојби. Се задржав кратко на прозорот, го оставив отворен и отидов во импровизираната кујна. Немаше кафе никаде. Мрзливо го облеков мантилот за дожд, новите и настаро купени чевли и се симнав во малото бистро на аголот зад зградата. Денот на големо се случуваше насекаде и бев буден, малку побуден отколку остатокот од светот. Порачав кратко кафе и багет. Жената на соседната маса пиеше исто кафе, јадеше багет и кршеше чоколадо, кое во ситни залаци го ставаше в уста заедно со багетот.

-Никогаш не сум пробал чоколадо со багет- помислив.

Го замолив конобарот да ми донесе чоколадо, љубезно се насмевна и во следниот миг чоколадото беше на малата маса, меѓу шолјата за кафе и малата корпа со багети. Го одвиткав од фолијата и го погледнав. Црна чоколада, малку растопена. Скршив од багетот и ставив една коцка врз него. Го соџвакав во кафестата топлина од устата. Залакот имаше вкус на нешто познато. Во неутралниот вкус на багетот, чоколадото легнуваше како во кревет, а вкусот од кафе додаваше некакво будење во целата атмосфера. Тогаш пред моите очи се појави еден друг град, едно друго бистро и еден друг човек, со една насмевка која низ маглата во главата се чинеше половина скршена, половина непоправлива; се појави еден друг град, едни други чекори, еден стар ѕиден часовник, црн мачор кој седи на една сина фотелја, зима во носот и снег на капутот кој никако не се топи.

-Дојде- ми рече насмеано.

-Тука сум- одговорив и го ставив тешкиот куфер во аголот зад влезната врата.

Ме прегрна како во првите часови во кои се среќававме. Искри во очите. Сосема влажни. Насмевка. Наеднаш ми се стегна желудникот. Дишев забрзано.

-Ми недостигаше. Проклето многу.

-Мина само еден месец- реков.

-Како да минала година. Ти пораснала косата.

Се насмевнав. Го зедов куферот во раката и го оставив во спалната соба.

-Морам да го измијам автобусот од себе- реков.

Влегов во бањата. Го видов своето ненаспано лице во огледалото. Се насмевнав. Врел туш.

Кога излегов, на масата од две шолји веќе испаруваше кафе, а во широката и неправилна тацна имаше некакво мало пециво.

-Сакаш чоколадо?- ме праша.

-Сакам.

Ја зеде чоколадата и внимателно ја отпакува. Потоа седна во мојот скут и ги вплетка прстите во мојата коса. Скрши едно парче од чоколадото и ми го стави в уста. Ме гледаше во очите.

-До кога вака?- праша и го оттргна погледот од моето лице.

-Додека треба. Среќата се чека.- реков.

-Никој не изговара такви реченици- рече насмеано.

Зедов од пецивото. Чоколадото, кафето и пецивото се помешаа на чуден и убав начин.

-Ми се спие.- реков со полна уста.

-Ајде. Уморен си.- рече и ме фати за рака.

Тоа беше нашиот кревет со премногу тврд душек. Бевме ние и едно рано утро во еден град кој почнував да го нарекувам свој. Бев на чекор од својот сон. Дом во кој припаѓав и во кој не ми сметаше ништо, ниту ефтиниот мебел, ниту напукнатите плочки во тоалетот, а душата упорно ми се стегаше од страв.

Жената стана од масата, бришејќи си ги усните со салфетка. Багетот, кафето и чоколадото се опасна комбинација за сеќавањата.

Немаше ништо во тие очи. Колку и да барав, во нив го немаше моето лице. Заборавав како изгледа да се видиш себе си во нечии очи. Тонев само во моите, а тие стануваа сиви, исто како да ги покрил некој облак отпорен на ветар.

-Каде?- ме праша.

-На воздух. Тесно ми е некако.- одговорив.

Лажев. Се чувствував лошо. Не припаѓав. И никој од нас тоа не го велеше, а и двајцата го знаевме.

-Каде?- повтори.

-Никаде.- одговорив.

Немаше ништо во очите. Само ги затвори и ја сврти главата кон прозорот. Пред прозорот беше моето езеро кое го подарив за да бидам среќен. Затворено среќен. Среќа во една соба. Споделена во најпростата можна множина.

-Знаев дека ќе биде вака- дофрли во мигот кога ја фатив кваката.

-Како ќе биде?- прашав.

-Како што е сега.- рече и стана од столот и се наведна на прозорот. Запали цигара и вовлече еден дим, па се сврти кон мене.

-Секогаш си бил само ти важен. Со сите. И со мене. Дојдов овде за да бидеш среќен. Можам да останам. Знаеме и двајцата дека нема да останам. Тебе ти се случуваат луѓето, па потоа престануваат да ти се случуваат и губиш интерес, без да помислиш на тоа што ќе се случи со некој друг живот. Не може да бидеш само ти секогаш.

Ја отворив вратата и излегов. Ходникот беше свеж наспроти пеколниот ден. Во собата оставив една вистина. Со брзи чекори се симнував по скалите. Мислев дека ќе истрча по мене. Дека ќе ми рече да се вратам. Ништо од тоа не се случи.

Излегов пред зградата и погледнав нагоре. Стоеше на прозорот и ме гледаше. Потоа ја испружи раката и ми мафна, праќајќи бакнеж во воздухот. Ја свртив главата и потрчав кон езерото. Трчав силно и скокнав во водата. Беше студена. Седев на дното од езерото малку повеќе од половина минута, додека имав воздух во градите. Потоа испливав на површината. Погледнав кон прозорецот. Беше сосема празен. И веќе не ми беше ладно.

-Лесен летен ден- помислив.

На половина од среќата ми кочи името.
Ми се тресат рацете од страв.
Секој ден може да донесе некаква лоша вест.
Ноќта ќе ме скрие во себе. Сосема сам.
Сонот на подарок. Друго немам.
Сите насмевки во еден сон,
сонот завиткан во стар целофан,
дишење по навика.
Топол здив. Да ја згреам ноќта
кога те нема.

На половина од среќата ми се тресат солзите.
Твоето не станува мое.
Лош ден.
Вдишување празни сни.

КАЖУВАЊЕ

Ги чувам очите и тајните во нив:
тебе никој друг не те гледа со сонце во насмевката,
ниту со плач во грлото.

Украдено приспивно кажување:
можеш да старееш со векови
и за мене секогаш ќе си најубава меѓу убавите.

Среќата се раѓа кај што завршува надежта.
Ги чувам очите и сите времиња во нив:
никој нема да те љуби
со крик од животно рането на смрт.
Тагата се раѓа кај што завршува надежта.

Украдено приспивно кажување:
ќе си мине векот. И оној кој следи.
Од нас ќе остане мојата љубов за тебе.

(Сеќавање или среќа на врвот од јазикот)

Ти ме сретна како предвремен дожд.
Секогаш се плашев од грмотевици.
Сосема стуткана, со покриени уши
и со приказна која чека.
Ми шепна:
дождот  е само прашање на перспектива.

***

Ме боли празнината во градите.
За секој љубовник имав љубов вишок.
Го заборавив сопственото сакање.
Денес сум модра заради минати животи
и потрошена заради лоши љубови.
Треба да знаеш дека ветрот промашува сончеви денови
само заради безопасни, бели облаци.
За тебе имам една тајна:
лицето ми е последица од лоши луѓе,
душата цврста како камен.

***

Стави го лицето меѓу камен и тврдо место.
Ќе ставам стара паричка
со која се влегува кај најубавите кукли,
доволно широка за да не ти ја здроби насмевката.

***

Секогаш имав скршена насмевка.
После секоја љубов
мојата стануваше глинен златник
и просев луѓе за ден вишок.
На тебе налетав како на брег по потоп
и кога заринкав во твоето лице
денот ми најде ново лице за разминување.

Ти секогаш велеше
дека се бега од љубов во љубов.
Во добрината на твојата љубов
јас најдов едно лошо лице.
Секогаш се бега од среќа
во претпоставена среќа.

***

Спиев само затоа што ти беше буден.
Мене мора некој да ми го чува сонот-
колку денот да добие смисла.
Солзите се лекуваат со насмевка,
насмевката со лоши луѓе.

***

Направи добрина за себе во оваа моја лоша љубов:
заборави го денот кога лошо ти стои
и сите мисли во него.
Јас ќе најдам добра причина за лош крај.
Секогаш ја има.
Мене не ме фаќа ветрот.
Настинувам од кивање во срцето.

***

Сонував само затоа што ти имаше сништа за толкување:
ми кажуваше дека денот и ноќта се менуваат
кога ми се стега лицето во сонот.
Секое утро се смеев.
Имаше кој да ми го чува стравот.

Денот доцни два дена. Сериозно доцнење. Подранувам утринава и повторно не го сакам утрото. Натечени очи. Можеби остарени, не можам да знам. Станав привид одамна. Привидите се убави. Луѓето не чинат. Со привидите се манипулира како со сништата: кога ги прераскажуваш можеш да додадеш по некоја своја вистина, со надеж дека ќе ја смениш потсвеста. Привидите носат убави лица затоа што им е дозволено да се измислат себе си, имаат безброј таленти. Некогаш стојат на глава колку поубаво да го видат светот, иако светот речиси никогаш не ги гледа, иако знае дека постојат. Светот се плаши од привидите, па со игнорирањето ги избегнува. Тие имаат широки мозоци, подуени од знаење, мозоци пред експлозија. Превртени приказни. Сосема превртени. Кога се стои на глава циркулацијата е подобра. Може да се отворат црвените очи широко: мажи со фустани и жени со мустаќи. Сосема вистински приказни, избегнати заради привидите.

-Треба да ти кажам нешто.- ми рече.

Молчев. Ме гледаше со речиси расплакани очи.

-Јас не знам кај сум.

-Овде- одговорив.

-Каде сме ние?- ме праша.

-Каде сакаш да бидеме?

-Не овде. Сакам да те сакам.

-Се сака секаде- одговорив.

Седна до мене и ми ги префрли рацете преку срцето.

-Можеш да ме сакаш овде?- рече и ме стегна силно за вратот, па ја потпре главата на моето рамо.

-Секаде.- одговорив и се насмевнав.

Денот доцни два дена. Доцно топло пладне. Немам страв. Привид сум. Избирам да имам убаво лице. Ти избираш да сакаш само овде. Јас сакам секаде. Привидите сакаат со превртена глава и светот им е најубав. Толку многу убав  што во ова топло пладне има дури и мраз надвор ако сакам. Ти се плашиш. Јас имам страв само од себе. Може да не ме сакаш во стравот. Ќе ти кажам дека сепак се плашат само храбрите, оние за кои денот е најдолг. А мене денот ми доцни два дена затоа што овој ми е предолг.

-Носи ме.- продолжи да зборува.

-Секаде ќе биде овде- одговорив и го погледнав првиот зрак темнина надвор.

-Те молам. Не можам.

-Зошто се плашиш?

-Не можам. Не овде.

-Види ме. Јас не се менувам. Ќе те сакам вака каде и да сме. Не постојат совршени услови за среќа. Тагата е секаде иста. Ист е и стравот.

Денот се претвори во мрак. Ме гледаше во мракот.

-Заради мене. Те молам.

-Не можам да заминувам повторно. Видов и знам како е. Верувај ми.

-Знаеш дека се плашам.- продолжи.

Станав од креветот. Надвор беше една улица која се менуваше секој ден по малку и не го препознавав градот кој го нарекував свој. А немав никогаш вистински мој град. Можеби еднаш имав една улица. Тоа беше најпростата улица која може денот да ја донесе. Блага нагорнина, неколку згради со зелен покрив и еден фабрички оџак. На таа улица за прв пат очите почнаа да ми менуваат боја.

-Нема од што да се плашиш.

-Ветуваш?

-Не можам ништо да ветам. Не знам што може да донесе утре. Сега сме тука. За друго не знам. Луѓето се заљубуваат секојдневно.

-Страв ми е заради тебе. Не заради себе- рече и излезе од собата.

Можев да отидам и да продолжам со разговорот. Беше бесмислено. Привидите не ги објаснуваат своите причини затоа што секогаш се аргументирани за нив. Се однесуваат како светот да им должи нешто затоа што се родиле. Ги презираат оние луѓе кои се радуваат на обичните нешта. Веруваат во големи вселенски нацрти. Ги откриваат тајните на видливото и ги прават невидливи.

Се врати во собата. Нервозно пушеше цигара и минуваше со показалецот по вратот. Ме гледаше во очите.

-Тебе никој не треба да те сака. – ми рече.

-Зошто си уште тука?- прашав.

Се доближи сосема блиску до прозорот. Ме фати за раката.

-Еден ден некој ќе те научи дека во љубовта се влегува со затворени очи, само затоа што треба животот да добие смисла. Еден ден. Не овој ден и не јас.

Ме погали по образот и ме гушна.

-Никогаш нема да сфатиш- реков и избегав во прозорот.

-Нема никакви недопирливи вистини во животот. Приказните се сосема едноставни. Никогаш нема да ја разбериме поентата само затоа што е премногу проста. Премногу очекуваме. Добиваме колку што заслужуваме, а ако денот е расположен- добиваме и насмевка плус. Тоа е се. Нема никакви возвишености, колку и да мислиш дека си роден за големи работи.

Никогаш не веруваше во привиди. Тие останаа за мене. Привиди, крв која врие во главата и приказни кои се менуваат секојдневно. И само една сосема непроменета улица. Флеките во главата не се чистат. Не се чистат ниту луѓето. На таа улица го оставив срцето. Сигурно до сега е прекриена со асфалт многу пати. Моето срце е некде на земјата. Топло му е. Привидите ги менуваат срцата и крвта во нив. Понекогаш крвта е дури и небесно- сина, само заради едни очи кои не се повторуваат.

Стуткан во тебе. Почна денот. Прв ден.
Погрешно ти ја толкувам насмевката.
Погрешно очите. А ги знам.
Тие сини, јас удавен во нив.
Стуткан. Толку мал. Невидлив.
Што е небото за бојата на твојата насмевка?
Тоа што сум јас за љубов која ме стига. Страв.

Шеќер кој горчи во отворени очи.
Вистината боли ако ја нема.
А тука е. Ти во неа.
Зошто ја одбивам?
Секогаш сум страв за љубов која ме стига.

Стуткан во тебе. Доцно пладне.
Текст на усните. Одбегнат поглед.
Ден кој трае во тишина. И не пречи.
Толку ти кажувам денес. Утре тишина повеќе.

Шеќер во очите. Денот сладок.
Ти мрзлива птица со мој збор во клунот.